Metamorfosen (6)

Poezieweek 25 jan. – 1 feb. 2018

Het Hoofd van Medusa, Peter Paul Rubens (circa 1617)

Marmor, Stein und Eisen

Gekapt: de ongekamde
slangenkop, verschrikt,
gorgone afgrijselijk,
verstijft – #MeDusa

Gebroken: de marmeren
maagd aan het rotsblok,
geketend in steen
met ijzeren ketens

Gevallen: Zeus die
op sterfelijk stond, op
aardse dames viel, op
Danaë, niet alleen

Gemorst: Daar daalt
ogrotegod zo kleingedrukt
als Golden Shower – alweer
een zoon, Perseus

Gekoppeld: Marmor,
Stein und Eisen / los
gebroken, bandig:
Andromeda, maar hemels.

Gehuwd: Aber, onze liefde
niet –˃ eigendomsrecht.
De overval op trouw- , ‘n
groteske slachtpartij.

Gestenigd: Trekt Perseus
z’n Medusa98, versteent
hij vriend’ en vijanden –
met man en Mauser.

Gedicht: De party singer/
song/writer zingt alleen
nog voor de geesten aan
de oevers van de Styx

*

Advertenties

Metamorfosen (3)

Poezieweek 25 jan. – 1 feb. 2018

Apollo en de Horae, Georg Friedrich Kersting (1822)

Jachtgebied

Phoebus, Apollo, valt niet ver
van z’n stam: doorkruist
Zeus’

jachtgebied: Bij bosjes!
Die nimfen – bij bergen
met hun spleten en hunker
holen in de buurt
van Delphi.

Lichtvoetig volgt het jong
de geile geur van angst
zweet, die ’t godenkroost
voor wierook houdt.

Het spoor dat de delphische
maagd daar achterlaat, lokt hem
naar haar caverne; ver-

volgt haar, Castalia,
tot de – voort, voort!
vluchtige, dat kalf,
verdronken;

volgt haar vlug, heel
het jaar door, elk uur
te voet.

De dichter met zijn tiere
lier, z’n jeukend
neusje, loopt:

zijn pijl achterna, noodt
haar

gedwongen.

*

Zing ding

Ganimede_-_Tempesta,_Antonio_(1555-1630)_-_In_aquilam_transformatus_Iupiter_Ganymedem_rapit

Bezing de maan,
de sterren, stel
sells, onder koele

zwoele sky, wat
is dat dat zo
knelt, de slim

fit tailleband, de
broeks- op m’n heupen
pijpen, Jack –

Mundschenk aan de Spree
Schiffbauerdamm mmm –
spicy

heeft hij de smaak, en wat al niet
te pakken, bekent Ganymedes, de schapen
knaap, van binnen

en van buiten, likt,
smikkelt, snoept deze
hemelse Glückskeks

een oceaan spoelt
aan, branding
brengt

taal der goden
en gewonen wonder
mond full

tongen, thing
language, mijn
ding, swing dan

Steely, dan

verstijft

[Zeus: “Stik!” verslikt
zich in ’t zicht des
jongeling, wordt zelf een
volgeling: “Z’n ding!”]

*

Jack en spicy – doet niet toevallig denken aan de Amerikaanse dichter Jack Spicer (1925-1965), auteur van ondermeer The Holy Grail, een gedichtenreeks (serial poem) gebaseerd op de verhalen over koning Arthur en de ridders van de Tafelronde. Spicer maakte in de jaren ’50 van de vorige eeuw deel uit van de zgn. San Francisco Renaissance. Aan de Berkeley Universiteit presenteerde hij zich met zijn mededichters zelf liever als de Berkeley Renaissance. De vrienden (Jack Spicer, Robert Duncan en Robin Blaser) waren alle drie homo en maakten daar tegenover hun studenten geen geheim van. Ze hielden zich intensief bezig met Rimbaud, Lorca en andere gay poets. Spicer begon in 1956 aan zijn boek After Lorca, over de Spaanse dichter. Het zou een breuk worden met zijn vroegere werk. Jack Spicer wilde vanaf die tijd geen ‘losse’ gedichten meer maken, die hij one night stands noemde, en begon zijn serial poems te schrijven. Ook begon Spicer in die tijd te werken aan zijn gedicteerde poëzie, een schrijfmethode waarbij de dichter zijn regels van buiten ‘ontvangt’, gedicteerd krijgt en opschrijft.

Mundschenk – aan het hof der Griekse goden maakte Zeus de jonge Ganymedes tot wijnschenker. Dat beweert in ieder geval Ovidius in zijn Metamorphoses, maar dan toegesneden op Zeus’ plaatsvervanger Jupiter. In het Duits wordt die eervolle job onder goden Mundschenk genoemd, wat de homo-erotische mythe nog een extra fellatieve touch verleent. (Zie het citaat van Ovidius onder de Zeus-notitie hieronder)

Aan de Spree – direct om de hoek bij het beroemde Brecht-theater aan de Berlijnse Schiffbauerdamm, het Berliner Ensemble, was in Brechts tijd en is nog steeds het restaurant Ganymed gevestigd. De naam verwijst naar Ganymedes’ functie als Mundschenk aan het hof der goden en werd in de loop der tijden gebruikt voor slaven, bediendes en kelners.

Ganymedes – de Griekse herdersjongen waar Zeus – en volgens de latere legende ook zijn Romeinse plaatsvervanger Jupiter – zwaar verliefd op werd. In de Latijnse mythologie heet de jongeling Catamitus, waar het woord catamiet (schandknaap) van afgeleid is. De Griekse dichter Homerus noemde hem ‘de schoonste aller stervelingen‘. De oppergod Zeus (en later dus ook Jupiter) veranderde zich in een adelaar en ontvoerde de knaap zo naar de Olympus.

Mond full – combineert de Nederlandse, Duitse en Engelse woorden mond, maan en vol. Een mond vol, een volle maan – wonderful!

Thing language – is een van Spicers ‘one night stands’, een gedicht over de oceaan en de poëzie, die beide niks te melden hebben en slechts dingen an sich zijn, met als wederkerende regel: Niemand luistert naar gedichten.

Steely Dan – de Amerikaanse band van Walter Becker en Donald Fagen, die in 1972 werd opgericht in Los Angeles, de geboortestad van Jack Spicer overigens. Becker en Fagen schreven interessante en intellectuele teksten op zeer swingende muziek, een mix van jazz, rock, funk, r&b en pop. De naam van de band komt uit Naked Lunch, de roman van William S. Burroughs, waar zo een stalen dildo wordt aangeduid. Als Stalen Daan, zeg maar.

Zeus de Griekse god (ook hier als commentator van de chaotische levenswijze van zijn opvolger Jupiter) ziet tot z’n schrik hoe de Romeinse collega in ‘geleend’ gevederte de ‘ilische telg’ (uit de Ilias van Homerus) ontvoert, die nog altijd de bekers vult en nectar brengt aan Jupiter: Ohne Verzug durchschießend die Luft mit erborgtem Gefieder / Raubt er den ilischen Spross, der jetzt noch immer die Becher / Mischt und Nektar reichet dem Iupiter, Iuno zum Trotze. (Zo schrijft Ovidius in Metamorphoses, boek X). Dat alles tegen de zin van Juno, Jupiters zus en echtgenote. Net zo geschokt als Zeus, maar niet verliefd op de schapenknaap, want Juno blijft trouw aan haar echtgenoot en zo ook aan haar rol als godin van het huwelijk.

Jupiters party

Júpiter_y_Tetis,_por_Dominique_Ingres

Gehuld in hemelse vloeistof
dia’s, grote god, you psycho
delische licht
show!

Big boy van de Melkweg
omringd door ontsluierde
meiden, ontbonden jongs,
windt hij hen goddelijk
trouweloos om
zijn ringloze
vinger

and the gods made love

bedwelmd door geur en
kleur en een rode vlek
van begeerte meer
dan van schaamte, de
potente,
potentate:

de wolk zonder
broek, withete
stier, adelaars hov
aardig, transgender
menner, mijn heer

de
godenkoning, trawant van
party-poppers, legt ze
allemaal flach, al die
trabantjes

wiet walmend, snuffig,
gemarmerd ommanteld, rond
z’n verborgen schouders,
leent hij jimi’s luft
gitarre, Lady
God Diva

haast erhascht,
verlangt hij dan
betrapt, naar

zijn Juno

[ Jesús, verzucht
Zeus, wat ’n gods
onmogelijk
gedoe! ]

*

Ik werk al een tijdje aan een gedichtenreeks getiteld Dark matter, me dunkt een passend thema voor poëzie, zeker sinds Stephen Hawking in 2011 liet weten dat filosofen, dichters en dat soort kunstenmakers het wel kunnen schudden: “Philosophy is dead”. Het moet een reeks worden waarin poëzie, fysica en cosmologie een innige verbinding zullen aangaan. Het is nog een work in progress, maar Jupiters party komt nog het dichts in de buurt van een voltooiing. Omdat de NASA-satelliet Juno gisteren (4.7.2016) in een omloopbaan rond Jupiter, de grootste en meest omsluierde planeet van de Melkweg, is gebracht, leek het me een passend moment om in ieder geval een tipje van de Dark-matter-sluier op te lichten.

*

Jupiter planeetde grootste planeet in ons zonnestelsel, de Melkweg, door een dikke, dichte, kleurrijke atmosfeer van gassen omgeven, waardoor de kern niet zichtbaar is. Bijna vijf jaar na de lancering in 2011 is de NASA-satelliet Juno op 4 juni in een omloopbaan rond Jupiter gebracht. Juno moet de oorsprong en toestand van de planeet onderzoeken en zal aan het eind van haar missie binnendringen in het gaswolkendek om haar scherpe blik te richten op de nog onzichtbare planeet zelf. En dan te vergaan en zich voorgoed met haar Jupiter te verenigen.

Jupiter god – was de oppergod in de Romeinse mythologie. Hij fungeerde net als Zeus in de Griekse mythologie als de godenkoning. De god van de hemel, de god van het weer, het onweer, bliksem, storm en regen. Juno was een van zijn zussen, maar dat weerhield hem er niet van haar te huwen. De regengod druppelde trouwens ook behoorlijk rond bij talloze vrouwen en knapen. Gewone mensen evengoed als godinnen. De Romeinse wereld was daardoor vol van hele en halve goden, allemaal nazaten van de oppergod. Het schilderij van Jupiter is  van Jean Auguste Dominique Ingres (1780-1867).

Melkweg – al sinds 1970 is de Melkweg in Amsterdam een theater- en muziektempel. In de jaren ’70 werden de rockconcerten begeleid door psychedelische lichtshows waarbij de bewegende kleuren van vloeistof-dia’s op projectieschermen en muren werden geprojecteerd.

and the gods made love – is de openingssong van Jimi Hendrix’ album Electric Ladyland (1968). De band Jimi Hendrix Experience werd tijdens de opnames voor hun laatste studio-album ondermeer bijgestaan door Dave Mason, Chris Wood en Steve Winwood van Traffic, door Jack Casady, de bassist van Jefferson Airplane en gitarist-organist Al Kooper (o.a. de orgel bij Dylan’s Like a Rolling Stone).

wolk zonder broekvermomd als een dreigend donkere wolk wist Jupiter de vluchtende Io, de dochter van de riviergod Inachos, tegen te houden en haar te verleiden. De versregel refereert overigens ook aan het poeem Een wolk in een broek van Vladimir Majakovski. Io is een van de vier grootste Jupitermanen, de Galileische manen, die in 1610 door Galileo Galilei met een eenvoudige Hollandse verrekijker werden ontdekt: Io, Europa, Ganymed en Callisto.

withete stier – Jupiter veranderde zichzelf in een witte stier om zo de fenicische prinses Europa naar Kreta te ontvoeren en in zijn godengestalte te bespringen.

adelaars hov – Jupiter veranderde zich in een adelaar en wist zo met de herdersjongen Ganymed naar de Olympus te vliegen, waar hij hem tot ‘Mundschenk‘ (hofschenker) maakte aan zijn godenhof, zoals dat in een gekuiste versie heet. Maar de fellationale bijgedachte is opzettelijk. Misschien is de referentie aan Adlershof, de Berlijnse wijk waar deze dichter zich al meer dan twintig jaar ophoudt, een beetje hovaardig misschien en loopt ook daarom kans de finish van de gedichtenreeks niet ongeschonden te halen. Work in progress, eben.

transgender menner – als transe godin Diana wist Jupiter tot de kuise nimf Callisto door te dringen. Nog voor ze het bedrog had doorzien, was ze al zwanger.

jimiis natuurlijk de goddelijke gitaarvirtuoos Jimi Hendrix.

lady godivaJupiter als lady, god en diva, misschien wel naakt voort dravend op een witte stier. Naar Godiva, de Angelsaksische gravin van Mercia (ca. 980 – 1067), die volgens de legende naakt op een paard door Coventry reed om haar man, graaf Leofric, te bewegen af te zien van de zware belastingen die hij zijn onderdanen oplegde. Lady Godiva werd overigens door velen in de popmuziek bezongen. Van het popduo Peter & Gordon (1966), via de Velvet Underground (1967), Queen en Dr. Hook, tot Simply Red (1987) aan toe! Jimi Hendrix helaas niet, die had het alleen maar over een Foxy Lady, misschien wel omdat die net als de gravin van Mercia van die mooie, lange rode haren had.

Juno – in de Romeinse mythologie de godin van geboorte, huwelijk en zorg, zoals Hera dat voor de Grieken was. Ook was Juno een soort beschermheilige van de staat. Ze is de zuster van Jupiter en ook diens echtgenote. Daarmee werd Juno ook de Romeinse oppergodin.  Jupiters promiscüe gedrag zal de strenge en strijdbare Juno wel afgekeurd hebben, maar ze bleef haar echtgenoot trouw. Juno had haar broer/man wel door, want ze stond bekend om haar scherpe, doordringende blik. De Juno van de 21ste eeuw is met zo veel verfijnde apparatuur beladen, dat haar blik de ondoorzichtige atmosfeer van Jupiter zal doorlichten.

Jesús, wat een gedoe – de verzuchting van Zeus is het “rare Romeinen” (Obelix) van deze Griekse godenkoning, die model stond voor Jupiter als boss van de Romeinse godenwereld.

*