Jack Spicer & Brexit

800px-Arthur-Pyle_The_Enchanter_Merlin

“Heimat du bist wieder mein”
Heimat. Heimat ohne Ferne.
Je wordt aan de telefoon geroepen.
Je wordt aan de telefoon geroepen om te voorspellen wat er met Brittannië gaat gebeuren. De grote zilveren torens die het je schonk. Waar je middenin gevangen zit
Je wordt gebeld om het exacte eiland te voorspellen vanwaar je ouders stammen
Pas op, is het een Graal of een Bom die het hart verscheurt van alle dingen?
Ik voorspel Brittannië zeven vruchteloze jaren als er niet toch nog iets gebeurt.

uit Het Boek Merlijn

 

Jack Spicer heeft dit gedicht natuurlijk niet over het recente Brexit-referendum geschreven. De in 1925 geboren Amerikaanse dichter is tenslotte al in 1965 overleden. Maar Spicer zelf was zozeer een poëtische gamer, dat mij m’n speelse link naar het Britse uittreden uit de Europese Unie wel gelegitimeerd lijkt.

Het hier vertaalde gedicht uit Spicers “De Heilige Graal” (van 1962) is afkomstig uit het Boek Merlijn over de beroemde tovenaar en Keltische druïde, die ook bekend staat als leraar van Arthur, de legendarische koning en leider van de Ridders van de Tafelronde. De tovenaar Merlijn beschikte natuurlijk ook over voorspellende gaven.

De Heilige Graal van Spicer “speelt” met de eindeloos vele varianten van de Arthur-legende en hij laat dan ook zeven van de bekendste figuren en hun zoektocht naar de Graal in een zevental gezangen, Boeken (elk bestaande uit zeven gedichten), optreden: Arthur, Walewein, Perzival, Lancelot, Guinevere, Merlijn en Galahad. Bij Spicer lopen de tijden – toekomst, heden en verleden – nogal speels door elkaar: “Time future,” the golden head said, / “Time present. Time past.”

De eerste regel van het laatste vers uit het Boek Merlijn is een citaat uit het KZ-lied “Die Moorsoldaten”. Dat lied werd geschreven door kantoorbediende Rudi Goguel (muziek), mijnwerker Johann Esser en toneelspeler Wolfgang Langhoff (tekst), zelf ook politieke gevangenen in het in 1933 door de nazi’s opgerichte concentratiekamp Börgermoor in het Noord-Duitse Emsland. De geciteerde regel is het slot van het laatste Moor-couplet: Doch für uns gibt es kein Klagen, / ewig kann’s nicht Winter sein. / Einmal werden froh wir sagen: / Heimat, du bist wieder mein. Jack Spicer geeft ook zijn tweede regel in het Duits, ook al is het geen citaat: Heimat. Heimat dichtbij – niet verweg, in de verte.

Mijn vertaling is gebaseerd op het Engelse origineel van Jack Spicer en de Duitse vertaling van Stefan Ripplinger. Die laatste schreef ook een kort maar interessant essay over Spicer en de Heilige Graal, getiteld Ein Gralsspiel. De 49 Graalsgedichten van Jack Spicer (Engels/Duits) en het essay zijn verschenen in het literair tijdschrift Mütze # 11, uitgegeven door Urs Engeler. Bij hem is het tijdschrift los (€ 6,-) en als abonnement voor maar € 30,- (vijf nummers, incl. verzendkosten) te bestellen.