Is liefde vuur

Sibylla_Schwarz

Sibylla Schwarz (1621-1638)

Is liefde vuur en kan dan ijzer buigen
ben ik vol vuur en vol van liefdespijn
waarvan mag dan het hart van mijn geliefde zijn?
was ’t van ijzer, en dus gereed zijn om me af te tuigen

was het van goud, ik zou het kunnen buigen
door mijn gloed; maar zo het vlezig zij
zo denk ik dan gelijk: het is een vlezig kei:
en kan een steen, als zij, mij ook niet overtuigen.

Is ’t enkel vrieskou, koud als sneeuw en rijp
hoe perst ze dan nog ’t sap der liefde uit mijn lijf?

Me dunkt: haar hart is als een harde stronk laurier
onaangeraakt door scherpte van een donderbijl
zij, Cupido, zij lacht alleen maar om jouw pijl;
en blijft onaangeroerd door ’t onweer hier.

 

*

Sibylla Schwarz is maar 17 jaar geworden, de jongste dochter van de Greifswalder burgemeester Christian Schwarz, en was toch een verbazingwekkend volwassen dichteres. Vandaag worden bij haar geboortehuis in die Noord-Duitse hansestad haar gedichten voorgelezen. Het is het begin van een waarlijk Sibylla-Schwarz-Jaar. Vandaag, 395 jaar geleden, kwam ze in Greifswald ter wereld. Voor maar een kort verblijf.

Midden in de dramatische slachtpartij van de Dertigjarige Oorlog (1618-1648) werd Sibylla Schwarz op 14 februari 1621 geboren (naar de toen geldende kalender, volgens onze huidige kalender dus op 24 februari, vandaag). Vriendschap en liefde, maar ook oorlog, geweld en de dood  – de thema’s van haar gedichten. Toen ze zes jaar oud was, bereikte de oorlog ook Greifswald. Op negenjarige leeftijd stierf haar moeder. En zelf overleed Sibylla Schwarz in de zomer van 1638 aan dysenterie. Op de trouwdag van haar oudere zuster, aan wie zij haar laatste gedicht had opgedragen.

Sibylla Schwarz was voor een meisje uit die tijd bijzonder geschoold. Ze las Latijn en begon op tienjarige leeftijd – kort na de dood van haar moeder – met het schrijven van gedichten. Ze leerde metriek en vorm uit het Buch von der Deutschen Poeterey (1624) van Martin Opitz. Haar leraar Samuel Gerlach verzorgde in 1650, twaalf jaar na haar dood, de postume uitgave van haar gedichten. Onder de titel Deutsche Poëtische Gedichte werd haar werk verzameld in twee delen van elk meer dan honderd verzen. Een tijd lang gold zij als “die pommersche Sappho”, maar raakte in de 18e eeuw in vergetelheid.

De Greifswalder germanist Michael Gratz (ook chefredacteur van het literair nieuwsmagazine Lyrikzeitung & Poetry News) heeft nu het Verzamelde Werk & Brieven van Sibylla Schwarz samengesteld. Het boek verschijnt in mei dit jaar bij uitgeverij Reinecke & Voß in Leipzig.