Berlijn neerslagtig

(voor L. J. Swaanswijk)

Alles aan’t weer is waard’loos

foto © Martin U Waltz, Berlin 1020 Street Photography Collective

Swaanswijk is natuurlijk de dichter, schilder en graficus Lucebert (1924-1994), koning der Vijftigers en mede-oprichter van de Cobra-groep, die na WO II de Nederlandse literatuur en beeldende kunst moderniseerden. Lucebert was de auteur van misschien wel de beroemdste regel uit de moderne Nederlandse poëzie: Alles van waarde is weerloos, die in neonletters op het gebouw van een verzekeringsmaatschappij in Rotterdam werd gemonteerd.

En de Berlijnse “mecker”-mentaliteit is legendair; er valt hier altijd wel wat te kankeren. En het weer is natuurlijk ook in de Duitse hoofdstad een geliefd mopper-thema. Veel wijken kwamen de afgelopen weken door forse regenval onder water te staan. De neerslag maakte veel Berlijners neerslachtig.

Te koud, te heet. Te droog, te nat. Altijd wat.

 *

Advertenties

Fußnote bei Ding Sprache (dts/nl)

(Voetnoot ook in het Nederlands, onderaan)

Ding Sprache ist das erste Gedicht von Spicers Language-Buch; das book erschien in juni 1965, zwei Monate bevor Jack Spicer im Krankenhaus von San Francisco starb. Es war sein letzter Kampf mit Sprache und Wirklichkeit, mit dem Wort und dem Ding. Bekannt und trotzdem öfters übersetzt, auch weil es sich als programmatisches Gedicht lesen läßt.

In Juli 2017 publizierte Signaturen-Magazin zwei Übersetzungen in Deutscher Sprache. Beide, unterschiedliche, Nachdichtungen stammen aus De Oceaan, Jack Spicers ‘verlorenes book‘, gefunden von Pim Lukkenaer en Jacques Schmitz (erscheint im Sommer 2017 als niederländisches e-book).  Signaturen hatte in Mai 2017 schon eine Übersetzung, Gegenstand Sprache, von Norbert Lange. Pim Lukkenaer bewerte in einer vergleichenden Liste der drei Übersetzungen.

Ding taal is het openingsvers van Spicers Language-boek, de bundel die in juni 1965 bij de White Rabbit Press in Californië verscheen; de laatste publicatie van een Spicer-book bij leven. Het gedicht is een van de bekendste en vaak geciteerde verzen van Jack Spicer omdat het zich ook als een programmatisch gedicht laat lezen. Thing language is daarom vaak vertaald. Nu ook door de ‘vertalers’ van De Oceaan.

In juli 2017 publiceerde het Signaturen-Magazin, het digitale “platform voor autonome poëzie”, beide Nederlandse versies in een Duitse vertaling nadat het ‘blad’ al in mei van dat jaar Gegenstand Sprache, een vertaling van Norbert Lange, had gepubliceerd. Pim Lukkenaer maakte een vergelijkend lijstje van de drie vertalingen en zijn voorkeuren.

*

Voetnoten bij Song voor Bird en mezelf

Voetnoot in de Nederlandse uitgave van Jack Spicer “De Oceaan”

bij de Duitse vertaling in Signaturen-Magazin

 

Birdland, Bird en Parker

Al in een vroeg stadium waren birds, dus vogels, voor Spicer c.s. ook altijd dichters. Zeker toen Jack in 1946 aan de Berkeley universiteit Robert Duncan en Robin Blaser leerde kennen. Op een presenteerblaadje door Blasers voornaam aangedragen: Roodborstje. Ook een decennium later nog.

De New York- en Boston-tijd, van 1955 tot ’56. De ongelukkige en ontwortelde Spicer schreef in die korte periode nog zijn one-night-stands over zijn affiniteit met muziek, vooral jazz en folk, zijn homoseksuele verlangens en zijn heimwee naar het vertrouwde Californië. Birdland, California is zo’n gedicht, geschreven voor de toen 25-jarige en pas getrouwde hetero Joe Dunn (de oprichter van de White Rabbit Press waar in 1957 After Lorca en de andere boeken van Jack Spicer verschenen). Spicer leerde Dunn in Boston kennen en werd meteen verliefd. En schreef dit gedicht over Orpheus o.a.: ...he had the weight of Eurydice upon his back / He tried to carry her / Up that imaginary stairway.

Maar Birdland is voor Spicer en zijn entourage ook de beroemde jazzclub in Manhattan vernoemd naar Charlie “Bird” Parker (in 1955 gestorven). Waarschijnlijk bezocht Spicer de club meer dan eens tijdens zijn korte verblijf in New York City voor hij (na een paar ongelukkige maanden) naar Boston verhuisde waar hij via Robin Blaser voor een klein jaar een baantje kreeg op de Afdeling voor Zeldzame Werken van de Openbare Bibliotheek van Boston.

In z’n Boston-tijd experimenteerde Spicer met verschuivingen, phraseologie en accidenties. Een phrase is een term die zowel in de muziektheorie als ook in de linguistiek wordt gebruikt voor een bepaald deel of passage in een muziekstuk of een tekst. In de muziektheorie is een ‘accidentie‘ het verlagen of verhogen van een toon met een halve stap. In dat verband zegt Spicer in zijn derde Vancouver Lecture dat dichters moeten leren ‘vals’ (off key) te zingen, zoals Billie Holiday (later kon ze vaak niet anders) en saxofonist Charlie Parker dat bewust deden.

Zo verschuift de linguist Spicer zulke zinnen en versregels ook naar de muziek van Charlie Parker, die o.a. beroemd was voor zijn dissonanten en ritmische verschuivingen. Het ‘vals’ zingen en de verschuivingen zijn in die tijd bij Spicer ook poëtische experimenten met o.a. verschillen in de lengte van de versregels, veranderingen in de aangeslagen toonhoogte (hier z’n driftige Publikumsbeschimpfung), woordspelingen, verschillende soorten taal (songs, spreektaal, proza, brieven). Bij uitstek toegepast in het gedicht “Song for Bird and Myself”.

*

uit Jack SpicerDe Oceaan“, een verloren book gevonden door Pim Lukkenaer en Jacques Schmitz. Binnenkort verkrijgbaar als e-boek.